blogΤι είναι το χρόνιο στρες, πώς επηρεάζει την υγεία και πώς μπορούμε να το διαχειριστούμε;

12 Δεκεμβρίου 2023
Τι είναι το χρόνιο στρες, πώς επηρεάζει την υγεία και πώς μπορούμε να το διαχειριστούμε;

Το στρες δεν είναι κάτι κακό – αρκεί να διαρκεί λίγο. Είναι η κατάσταση την οποία βιώνουμε όταν ένα έντονο ερέθισμα διαταράσσει την ομοιόσταση του οργανισμού. Όταν  έχουμε στρες, το σώμα ενεργοποιεί το «σύστημα του στρες» και εκκρίνει ορμόνες όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη, που ενισχύουν την πνευματική διαύγεια και την εγρήγορση.

Το στρες μάς βοηθάει να ανταπεξέλθουμε σε μια δημόσια ομιλία, στις εξετάσεις ή σε οτιδήποτε απαιτητικό. Ο οργανισμός είναι φτιαγμένος για να ανταπεξέρχεται στο οξύ στρες που έρχεται και φεύγει. Όταν το στρεσογόνο ερέθισμα υποχωρήσει, και ειδικά κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο οργανισμός επιδιορθώνει τις βλάβες στους ιστούς και επαναφέρει την ομοιόσταση.

Τι γίνεται όμως όταν έχουμε στρες καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας,  εφτά μέρες την εβδομάδα, που ενίοτε διαρκεί μήνες ή χρόνια;

Το χρόνιο στρες

Στην περίπτωση του χρόνιου στρες, το σώμα αντιδρά στα ερεθίσματα κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο, με τη διαφορά ότι παραμένει μονίμως υπό καθεστώς «απειλής».

Το χρόνιο στρες επηρεάζει σημαντικά την υγεία, κυρίως μέσω της επίδρασής του στον εγκέφαλο και στα ορμονικά συστήματα.

Έρευνες έχουν δείξει ότι η χρόνια έκθεση στις ορμόνες του στρες μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του όγκου του ιππόκαμπου, της περιοχής του εγκεφάλου που εμπλέκεται στην επεξεργασία της μνήμης, αλλά και να διαμορφώσει τον όγκο τόσο της αμυγδαλής, όσο και του προμετωπιαίου φλοιού [1].

Επιπλέον, η χρόνια απόκριση στο στρες ενεργοποιεί σε διαρκή βάση τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA), που οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, τα οποία μπορεί να γίνουν δυσπροσαρμοστικά με την πάροδο του χρόνου. Η μακροχρόνια έκθεση στην κορτιζόλη συνδέεται με διάφορα προβλήματα υγείας, όπως το μεταβολικό σύνδρομο, η παχυσαρκία, ο καρκίνος, οι διαταραχές της ψυχικής υγείας, οι καρδιαγγειακές παθήσεις και η αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις [2].

Σήμερα, εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο, πάσχουν από το πανδημικό «σύνδρομο του χρόνιου στρες και της φλεγμονής», που θεωρείται πιθανότατα, όπως επισημαίνει ο καθηγητής Γεώργιος Χρούσος, ως ο σημαντικότερος παράγοντας για τη νοσηρότητα στην εποχή μας.

Το χρόνιο στρες έχει ψυχο-κοινωνικό-οικονομικό υπόβαθρο.  Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει χρόνιο στρες, μεταξύ άλλων, όταν βρίσκεται σε μια κακή σχέση ή γάμο, όταν κάνει μια δουλειά που δεν του αρέσει και τον εξουθενώνει, όταν έχει οικονομικά προβλήματα.

Η ιδανική λύση για να καταπολεμήσει ή να εξαλείψει κανείς το χρόνιο στρες, είναι να αποφύγει τα στρεσογόνα ερεθίσματα, αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι πάντα εφικτό.

 

Τρόποι διαχείρισης

Η διαχείριση του στρες και η απόκτηση ψυχικής ανθεκτικότητας είναι καλλιεργήσιμα στοιχεία.

Όπως οι πυροσβέστες εξασκούνται μέσω ασκήσεων στην κατάσβεση των πυρκαγιών, ώστε όταν κληθούν να τις αντιμετωπίσουν να δράσουν με ψυχραιμία και αποτελεσματικότητα, έτσι κι εμείς μπορούμε αντίστοιχα να εφαρμόσουμε πρακτικές που θα βοηθήσουν τον οργανισμό μας να ανταπεξέλθει σε μια δύσκολη και απαιτητική περίοδο.

Εκ των ων ουκ άνευ, στην πρώτη γραμμή αντίστασης βρίσκεται ο υγιεινός τρόπος ζωής.

Υγιεινή διατροφή, πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και αντιοξειδωτικά, επαρκής ύπνος (τουλάχιστον 7-8 ώρες κάθε βράδυ) και μέτριας έντασης άσκηση, που ενισχύει τις ενδορφίνες και βελτιώνει τη διάθεση, μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα του στρες.

Σε δεύτερο επίπεδο, είναι σημαντικό να εφαρμόζουμε τεχνικές που μπορούν να μας ηρεμήσουν.

Πρακτικές χαλάρωσης

Όταν κάποιος βιώνει χρόνιο στρες, αισθάνεται διαρκώς πιεσμένος και συχνά έχει ταχυπαλμίες ή δυσκολεύεται να αναπνεύσει. Η αναπνοή είναι η «άγκυρα» που μπορεί να τον βοηθήσει να ανταπεξέλθει στην «τρικυμία» μιας δύσκολης  και απαιτητικής περιόδου.

Πρακτικές όπως η γιόγκα, το τάι τσι, ο διαλογισμός, το biofeedback (βιοανάδραση) βοηθούν στη μείωση των επιπέδων κορτιζόλης, της αρτηριακής πίεσης και της μυϊκής έντασης, αντιμετωπίζοντας άμεσα τις δυσμενείς επιπτώσεις του χρόνιου στρες στον οργανισμό.

Συμπληρώματα διατροφής  για το στρες

Σήμερα είναι γνωστό πως διατροφικά συμπληρώματα όπως το μαγνήσιο, η ασβαγκάντα και το σύμπλεγμα των βιταμινών Β, μπορούν να βοηθήσουν τον οργανισμό να ανταπεξέλθει στο στρες εκ των έσω.

Anti-stress 600
Σύνθεση κατά του άγχους με τέσσερα συμπληρωματικά άλατα του μαγνησίου, L-ταυρίνη και βιταμίνες B που συμβάλλουν στον έλεγχο του άγχους και της εξουθένωσης, καθώς και στον περιορισμό των άμεσων επιπτώσεων τους.

Ashwagandha 5000 BIO

Withania (ινδικό τζίνσενγκ)
Προσαρμογενές φυτό, πηγή βιτανολιδίων. H ασβαγκάντα είναι γνωστή για την ικανότητά της να μειώνει σημαντικά τα επίπεδα κορτιζόλης, της κύριας ορμόνης του στρες.
Η διαχείριση του χρόνιου στρες ανοίγει το δρόμο για μια πιο υγιή και πιο ισορροπημένη ζωή, δείχνοντάς μας ότι ακόμη και υπό πίεση, η ευεξία είναι εφικτή.

Πηγές

  1. Sonia J. Lupien, Robert-Paul Juster, Catherine Raymond, & Marie-France Marin (2018). The effects of chronic stress on the human brain: From neurotoxicity, to vulnerability, to opportunity. Frontiers in Neuroendocrinology, Vol. 49, 91-105.
  2. Russell, G., & Lightman, S. (2019). The human stress response. Nature Review Endocrinology 15, 525–534.