blogΞεκλειδώνοντας το μικροβίωμα του εντέρου

7 Δεκεμβρίου 2023
Ξεκλειδώνοντας το μικροβίωμα του εντέρου – η σημασία του για την υγεία! 

Η σημασία του μικροβιώματος του εντέρου για την υγεία του ανθρώπου είναι μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις των τελευταίων ετών στον τομέα της Υγείας.

Το 2007 ξεκίνησε το Human Microbiome Project, ένα πρόγραμμα με παράλληλες δράσεις σε ογδόντα πανεπιστήμια της Αμερικής, που στόχο είχε να «κωδικοποιηθούν» στελέχη του μικροβιώματος και να αναλυθεί ο ρόλος τους στην υγεία και στην ασθένεια.

Ήταν από καιρό γνωστό ότι τα βακτήρια εμπλέκονται σε μια σειρά από διαδικασίες του σώματος, όπως η πέψη της τροφής και η παραγωγή βιταμινών, αλλά όπως δείχνουν οι έρευνες το μικροβίωμα φαίνεται τελικά να έχει σημαντικά ευρύτερο αντίκτυπο στην υγεία μας από ό,τι αρχικά πιστεύαμε.

Τι είναι η μικροχλωρίδα και το μικροβίωμα

Η εντερική μικροχλωρίδα είναι η συλλογή όλων των μικροοργανισμών που κατοικούν στο έντερο και περιλαμβάνει βακτήρια, ιούς, ακάρεα πρωτόζωα και μύκητες. Το μικροβίωμα είναι η συλλογή όλων των γονιδιωμάτων αυτών των οργανισμών.

Η επίδραση του μικροβιώματος στον οργανισμό

Η κοινότητα των μικροβίων που κατοικούν στο έντερο ενός ανθρώπου μπορεί να επηρεάσει την ευαισθησία σε ορισμένες μολυσματικές ασθένειες, αλλά και να συμβάλλει σε διαταραχές, όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης. Το μικροβίωμα διαμορφώνει και ρυθμίζει το ανοσοποιητικό σύστημα εκπαιδεύοντας τα ανοσοποιητικά κύτταρα, διατηρώντας την ανοσολογική ισορροπία, και διαδραματίζοντας κρίσιμο ρόλο τόσο στην έμφυτη όσο και στην προσαρμοστική ανοσία.

Ενδέχεται επίσης να συμβάλλει στην ανάπτυξη ορισμένων χρόνιων ασθενειών του γαστρεντερικού συστήματος, όπως η νόσος του Crohn και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Ορισμένες συλλογές μικροβίων μπορούν να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο ένας ασθενής ανταποκρίνεται σε μια συγκεκριμένη φαρμακευτική θεραπεία, ενώ το μικροβίωμα της μητέρας μπορεί να επηρεάσει την υγεία των παιδιών της [1].

Το μικροβίωμα επηρεάζει ακόμα και τον εγκέφαλο μέσω του “άξονα έντερο-εγκέφαλος” (gut-brain axis), ενός πολύπλοκου δικτύου αμφίδρομης επικοινωνίας που συνδέει το μικροβιακό περιβάλλον του εντέρου με το κεντρικό νευρικό σύστημα, επηρεάζοντας τη διάθεση, τις γνωστικές λειτουργίες και τη συνολική ψυχική υγεία του ατόμου.

Κάθε μικροβίωμα είναι ξεχωριστό

Ένα βασικό εύρημα των ερευνών είναι η εκτεταμένη διαφοροποίηση της σύνθεσης του μικροβιώματος από άτομο σε άτομο, ακόμη και σε υγιή άτομα. Δεν υπάρχει ένα ενιαίο “φυσιολογικό” ή βασικό μικροβίωμα.

Ο κάθε άνθρωπος έχει το δικό του μικροβίωμα.

Ωστόσο, διαφορετικά είδη βακτηρίων μπορεί να κάνουν παρόμοιες εργασίες σε διαφορετικούς ανθρώπους. Για παράδειγμα, οι μεταβολικές διεργασίες που απαιτούνται για την πέψη σύνθετων υδατανθράκων στο έντερο μπορεί να εκτελούνται από διαφορετικά βακτήρια σε διαφορετικά άτομα.

Τι είναι τα προβιοτικά

Τα προβιοτικά είναι ευεργετικά βακτήρια και ζυμομύκητες που βοηθούν στη δημιουργία μιας ισορροπημένης μικροχλωρίδας του εντέρου και χορηγούνται με τη μορφή συμπληρωμάτων διατροφής. Η χρήση τους μπορεί να αυξήσει την αναλογία των ωφέλιμων βακτηρίων στη μικροχλωρίδα και ταυτόχρονα να μειώσει τον πληθυσμό άλλων μικροβίων που είναι πολύ ανεπτυγμένα στην κοινότητα.

Τι είναι τα πρεβιοτικά

Τα πρεβιοτικά είναι η διατροφή των ευεργετικών βακτηρίων που τους επιτρέπει να αναπτυχθούν και να κατοικήσουν στη μικροχλωρίδα του εντέρου, προάγοντας μια ισορροπημένη και υγιή εντερική μικροχλωρίδα. Τα πρεβιοτικά μπορούν να βρεθούν σε μια σειρά από ωμά και ζυμωμένα τρόφιμα και μπορούν επίσης να χορηγηθούν με τη μορφή συμπληρωμάτων διατροφής.

Συμβατικά και εξατομικευμένα προβιοτικά και πρεβιοτικά

Τα ευρέως διαθέσιμα προβιοτικά και πρεβιοτικά περιέχουν τυποποιημένα στελέχη ωφέλιμων βακτηρίων ή ζυμομυκήτων, σχεδιασμένα για τη γενική υποστήριξη της υγείας του εντέρου και της ανοσίας, ενώ τα εξατομικευμένα προβιοτικά και πρεβιοτικά είναι προσαρμοσμένα στις ειδικές ανάγκες του μικροβιώματος του εντέρου ενός ατόμου, με στόχο την αντιμετώπιση συγκεκριμένων καταστάσεων υγείας ή ανισορροπιών.

Η διαδικασία για τη δημιουργία των εξατομικευμένων προβιοτικών και πρεβιοτικών είναι απλή. Μετά από τη σύσταση του θεράποντος ιατρού ή του επαγγελματία Υγείας, ο ενδιαφερόμενος κάνει ένα ειδικό τεστ ανάλυσης της μικροχλωρίδας του εντέρου  και εάν η ανάλυση της μικροχλωρίδας του εντέρου αποκαλύψει ότι η μικροχλωρίδα του εντέρου είναι σε ανισορροπία, συνίσταται η  λήψη εξατομικευμένων προβιοτικών και πρεβιοτικών συμπληρωμάτων διατροφής ώστε να εξισορροπηθεί η δυσβίωση της  μικροχλωρίδας του εντέρου. Το οικοσύστημα των οργανισμών που κατοικεί μέσα στο έντερο έχει πολύ μεγάλη σημασία. Ιδανικά θα έπρεπε να γνωρίζουμε τη σύσταση του οικοσυστήματος του εντέρου μας προκειμένου να γίνουν στοχευμένες παρεμβάσεις με στόχο την ομοιόσταση του οργανισμού.

Τα εξατομικευμένα προβιοτικά και πρεβιοτικά κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση.

Πηγές

  1. https://www.bcm.edu/departments/molecular-virology-and-microbiology/research/human-microbiome-project
  2.  J. Durack and S. V. Lynch, “The gut microbiome: relationships with disease and opportunities for therapy,” The Journal of Experimental Medicine, vol. 216, no. 1, pp. 20–40, 2019.